Indeling gewasgroepen bij kaliadvies herzien

De indeling in gewasgroepen naar kalibehoefte in het handboek bodem en bemesting is herzien op basis van recent onderzoek voor de PPS BAAT. De nieuwe indeling wijkt af van de oude door een andere insteek, waarbij gewasopname en -afvoer beter aansluiten op de bepaling van kalium op basis van plantbeschikbaarheid en bodemvoorraad.

In 2023 nam de CBAV een nieuw kalibemestingsadvies op in het Handboek Bodem en Bemesting, dat aansluit bij de hedendaagse analysemethoden voor grondonderzoek. Het advies is gebaseerd op meting van de kalitoestand van de bodem met de drie parameters K-CaCl2, CEC en K‑CEC. Samen geven deze parameters voor alle grondsoorten informatie over de beschikbaarheid en het gedrag van kalium in de bodem.

Tot voor kort waren de gewasgroepen en bijbehorende adviesgiften kali  gebaseerd op het kaligetal van de bodem. Daarbij verschilt de gewasgroepenindeling enigszins per grondsoort. Binnen het nieuwe advies is dat niet langer nodig: één gewasgroepenindeling volstaat nu voor alle grondsoorten.

In 2023 was hiervoor al een voorlopige gewasgroepenindeling opgenomen, in afwachting van nieuwe onderzoeksresultaten uit de PPS BAAT. Die zijn inmiddels verschenen en gepubliceerd in het rapport Gewasgroepenindeling voor het kalibemestingsadvies.

Kalium is een van de belangrijkste nutriënten voor een goede gewasgroei. De gewasopname is vaak hoog en het is zaak om te zorgen voor voldoende beschikbare kali in de bodem. Tussen gewassen zijn er verschillen in kalibehoefte. In het Handboek Bodem en Bemesting zijn de gewassen ingedeeld in gewasgroepen, op basis van hun behoefte. De gewasgroepen en bijbehorende adviesgiften kali waren tot voor kort gebaseerd op het kaligetal van de bodem.

Kaliopname en -afvoer en als basis

De basis voor de nieuwe indeling is de gewasopname en afvoer van kali met het oogstproduct en het effect van kali op de productkwaliteit. De gewasopname is de totale hoeveelheid kali in het gewas. De afvoer is het deel dat het perceel verlaat in het geoogste product.

Bij een goede kalitoestand kan de bodem veelal voldoende kali leveren om te voorzien in de gewasbehoefte en kan worden volstaan met een gift ter hoogte van de kaliafvoer met het geoogste product, tenzij een hogere of lagere kaligift gewenst is omwille van kwaliteitsaspecten. Bij een lage toestand is het van belang dat de kaligift voldoende hoog is om te voorzien in de totale kaliopname door het gewas.

Dat geldt met name voor gewassen waarbij er een groot verschil is tussen kaliafvoer en totale kaliopname, onder andere bij koolgewassen. Dan moet meer kali worden gegeven dan de afvoer. Voor de indeling van de gewassen in groepen is uitgegaan van gemiddelde praktijkopbrengsten en het gemiddelde kaliumgehalte in het gewas.

Verschuivingen naar andere groepen

De nieuwe insteek voor de gewasgroepenindeling heeft geleid tot verschuivingen van gewassen naar ander groepen ten opzichte van de indeling bij het advies op basis van kaligetal. Zo vielen zaaiuien voorheen in dezelfde groep als consumptieaardappelen (hoge behoefte) en kregen ze dezelfde adviesgift. In de nieuwe indeling komen zaaiuien in een groep met lagere behoefte en krijgen ze een lagere adviesgift.

Het kaliumgehalte in uienbollen is lager dan in aardappelknollen, waardoor de kaliafvoer van zaaiuien lager ligt dan die van aardappelen. De gemiddelde afvoer bedraagt 106 kg K2O per hectare voor zaaiuien bij een opbrengst van 50 ton/ha en 268 kg K2O per hectare voor consumptieaardappelen bij 47,7 ton/ha. Door dit verschil komen ze dus niet in dezelfde gewasgroep terecht.

Verder kwam er geen duidelijk effect naar voren tussen de kalibemesting en kwaliteitsaspecten van zaaiuien. Bij een kaligift die is afgestemd op de opbrengst, is ook de kwaliteit gewaarborgd. De nieuwe gewasindeling bestaat uit de vijf groepen, van 1 (hoge behoefte) tot 5 (lage behoefte), waarbij zaaiuien in groep 4 vallen en consumptieaardappelen in groep 1. Gewassen waarbij er een groot verschil is tussen kaliafvoer en totale kaliopname zijn in een aparte groep geplaatst (groep 0). Op basis van nieuwe onderzoeksinformatie of inzichten is aanpassing van de gewasgroepenindeling in de toekomst mogelijk.


Auteurs: Willem van Geel en Karst Brolsma.